ما 34 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

نهمین شماره فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات کلامی منتشر شد

 در این شماره می خوانید:

 1) عقلانیت، معنویت، دینداری- دفاع از هم‌نشینی - سیدعلی طالقانی

2)  کاربست عقل در استنباط آموزه‌های کلامی از دیدگاه فاضل مقداد -رضا برنجکار - مهدی سالکی

3)  بررسی و نقد دیدگاه دکتر عابد الجابری درباره مهدویت - علیرضا آل بویه - حمزه اسلامی نسب

4)  کاربست رسول و نبي در عقاید اسلامی -عبدالمجید طالب تاش

5)  معناي زندگي، ضرورت و كاركرد نبوت - محمدمهدی قائمی امیری

6)  مولفه های بنیادین امامت در نامه‌های معصومان - علی راد - فاطمه شریفی

7) تجسم، تمثل و رويت جن از منظر عقل و نقل - سیدعباس موسوی مقدم - محمد جعفری

چکیده مقالات این شماره به شرح ذیل می باشد

مقاله1: انگاره  عقلانیت، معنویت، دینداری- دفاع از هم‌نشینی

سیدعلی طالقانی

چکیده

به ادعای برخی روشن‌فکران معاصر، عقلانیت و معنویت از نیازهای غیرقابل چشم‌پوشی بشر است، در حالی که دین‌داری نه تنها از نیازهای بشر نیست، که خود مانعی است بر سر راه تأمین برخی از آن‌ها. دین‌داری با عقلانیت قابل جمع نیست، و چون نمی‌توان از عقلانیت چشم پوشید، لاجرم باید از معنویتِ دین‌دارانه دست شست. در این مقالۀ کوتاه، تنها به بررسی یک بخش از این ادعا می‌پردازیم: ادعای امتناع جمع دین‌داری و عقلانیت. توضیح خواهیم داد که دین‌داری، به معنی عام کلمه، نسبت به عقلانیت و عدم عقلانیت خنثاست؛ اگرچه دین‌داری، مستلزم اطاعت محض هست، مستلزم اطاعت کورکورانه و بی‌مبنا نیست؛ و آنچه با عقلانیت ناسازگار است، اطاعت کورکورانه و بی‌مبناست و نه اطاعت محض.

واژگان کلیدی

عقلانیت، معنویت، دین‌داری، اطاعت، روشن‌فکری.

 ****************************************************************************************

مقاله2:   کاربست عقل دراستنباط آموزههای کلامی از دیدگاه فاضل مقداد

رضا برنجکار /  مهدی سالکی

چکیده

بررسی روشی علم کلام، از جمله مباحث مورد نیاز جامعۀ علمی امروز است که تاکنون چندان مورد توجه نبوده است. متکلمان امامیه از دو روش عقلی و نقلی برای استنباط آموزه‌های دینی و دفاع از آن استفاده کرده‌اند. این مقاله با رویکرد تحلیلی دربارۀ آثار کلامی فاضل مقداد، به بررسی این مسئله می‌پردازد که او از چه کاربست‌هایی از عقل در استنباط آموزه‌های کلامی استفاده می‌کرد. فاضل مقداد از عقل هم به عنوان منبع و هم به عنوان ابزاری در خدمت نقل استفاده می‌کند. پرکاربردترین روش عقل نظری در استنباط آموزه‌ها، کشف استلزامات، و در عقل عملی، حسن و قبح عقلی است. فاضل مقداد از کارکرد استنباطی عقل در محدودۀ نقل، با استفاده از روش‌های توصیف و اعتباربخشی به نقل، و هم‌چنین پاسخ‌گویی به شبهات بهره می‌برد.

واژگان کلیدی

روش عقلی، استنباط، فاضل مقداد، عقل عملی، عقل نظری، عقل استنباطی.

****************************************************************************************
 مقاله3:  بررسی و نقد دیدگاه دکتر عابد الجابری درباره مهدویت

 علیرضا آل بویه - حمزه اسلامی نسب

چکیده

«دکتر محمد عابد الجابری» از متفکران معاصر جهان عرب است که توانست با تألیفات متنوع و بسیار خود جایگاه قابل توجهی در جهان عرب و غرب به دست آورد. وی برای برون‌رفت از بحران ­هایی که جهان عرب در آن‌ها غوطه­ ور است، به بررسی میراث­ های پنج­گانۀ ایرانی، یونانی، صوفیانه، اسلامی خالص و عربی خالص پرداخت و معتقد شد که تمام عقب‌ماندگی‌های جهان عرب ریشه در تفکرات میراث ایرانی (اردشیر) داشته و افرادی مانند عبدالله بن سبأ، مختار و یمنی­ ها توانستند با نفوذ در اسلام، آموزه­ های ایرانی و اسرائیلیاتی مانند مهدویت، رجعت، وصایت و... را در قالب تشیع در بین مسلمانان رواج دهند. در این مقاله تنها مسئله «مهدویت» با توجه به اهمیت آن، در اندیشۀ جابری دنبال می‌شود و ضمن گزارشی دقیق از اندیشۀ مهدویت در آثار عابد جابری، خطاها، لغزش ­ها، ادعاهای فاقد سند و پیش‌داورهای ناقص او تماماً بر اساس منابع اصیل اهل‌سنت نشان داده می­ شود.

واژگان کلیدی

عابد الجابری، عبدالله بن سبأ، مختار، تشیع، مهدویت.

****************************************************************************************
مقاله 4:  کاربسترسولونبيدرعقایداسلامی

 عبدالمجیدطالبتاش

چكيده

نحوه گويش قرآن در نام‌آوريِ پيامبران با دو عنوان «رسول» و «نبی»، خاستگاه اظهار نظر عالمان مسلمان دربارۀ تفاوت آن دو شده است. این مسأله را در آیات، روایات و متون کلامی بررسی کردیم. از گویش قرآن، هم‌سان‌انگاری این دو مفهوم به دست آمد. روایت‌هایی از ائمه علیهم السلام یافتیم که نبي، صداي فرشته را مي‌شنود يا در خواب مشاهده می‌کند، اما رسول در بيداري هم می‌بیند؛ لذا ارتباط آن‌ها عموم و خصوص مطلق است. از مقطعی که آثار آن را در قرن سوم یافتیم، شهرت یافته که ارتباط آن‌ها عموم و خصوص مطلق با معيار شريعت، كتاب و معجزه است. منشأ این تفاوت‌گذاری جدید، نوع مأموریت و مبانی قول ائمه‌ علیهم السلام است؛ که البته هم‌چنان با مخالفت برخی متأخران مواجه است. آیۀ‌ الله مصباح‌ یزدی بر اساس قول علامه طباطبائی، تفاوت را در اتمام حجتِ رسول دانسته که استدلال ایشان را ناکافی یافتیم.

واژگان كليدی

نبي، رسول، وحی، فرشتة وحي، عقاید اسلامی.

****************************************************************************************
 مقاله5:  معناي زندگي، ضرورت و كاركرد نبوت

محمدمهدی قائمی امیری

چكيده

نبوت، نقشي اساسی در معنابخشي به حيات بشر دارد و اين حركت صرفاً در انحصار نبوت و انبیاست. هيچ مكتب بشري و نيز نيروي عقلي توانِ آن ندارد كه زندگاني جديدي را پس از مرگ به تصوير كشيده و آن را  به بشر ارائه كند؛ براي دنيا نقش مقدمي در تأمين سعادت ابدي و اخروي قائل شده و بدين ترتيب زندگي را هدف‌مند سازد؛ اميد و نشاط به زندگي را افزايش داده و با راه‌ كارهايي معنابخش به زندگي از قبيل تفسير واقع‌بینانۀ مرگ و شرور، به حيات او اميد بخشد؛ با توصيه به عدم وابستگي به دنيا و آرامش در سايۀ اتصال به مبدأ اعلا از او رفع غربت كرده و اضطرابات درون را فرو نشاند؛ با تثبيت نظام خانواده و ايجاد هم‌بستگي اجتماعي و رفع اختلافات قومي و نژادي، حيات هدف‌مند جمعي را براي او رقم زده و او را قرين كمال و سعادت مطلوب سازد.

واژگان کلیدی

نبوت، حيات طيبه، معناي زندگي، رضايت‌مندي، جاودانگي.

****************************************************************************************

 مقاله6:  مولفه های بنیادین امامت در نامه‌های معصومان

 علی راد /  فاطمه شریفی

چکیده

میراث مکتوب معصومان علیهم السلام از آن روی که به بیان و بنان خود ایشان نگاشته شده، از اهمیتی دوچندان در اکتشاف دیدگاه اهل‌بیت علیهم السلام در ساحت‌های گوناگون معرفت دینی برخوردار است. این نگاشته‌ها، سنجۀ عیار ارزیابی سایر گزاره‌‌ها و متون نیز به شمار می‌آیند. نامه‌های معصومان، از جمله میراث مکتوب و لکن مغفولی است که چندان در مطالعات امامت‌پژوهی شیعی مورد واکاوی قرار نگرفته است. در این پژوهه، ابعاد امامت با تکیه بر نامه‌های امام علی علیهم السلام تا امام باقر علیهم السلام تحلیل شده است. برابرِ این نصوص مکتوب، امامت یک مفهوم چندبُعدی است که این ابعاد از یکدیگر قابل انفکاک نیستند. لازمۀ پیشوایی امت، دارا بودن اوصاف الاهی، اتصاف به پیامبر و بهره‌مندی از صفات شخصی بارز است.

واژگان کلیدی

امامت، مکاتیب الائمه علیهم السلام ، نصوص امامت، نظریۀ کلامی.

****************************************************************************************
مقاله7:  تجسم، تمثل و رويت جن از منظر عقل و نقل

سیدعباس موسوی مقدم /  محمد جعفری

چکيده

جن موجودي است مادي و جسماني، اما با جسم لطيف که اصل اوّلي در خلقت آن‌ها اين است که نامرئي باشند، اما در مواقعي در کالبدهاي مختلف، متمثل و متجسم مي‌شوند. تمثل جن به اين معناست که در قوۀ حس و ادراک انسان به‌ صورت‌هاي مختلفي مرئی شوند، بدون آن‌که تبدل ماهيتي صورت بگيرد. و تجسم جن به اين معناست که جن همچون انسان داراي کالبد جسماني شود که قابل ‌لمس و اشاره با حواس باشد و فضا را اشغال کند.

از آيات و روايات اسلامي به دست می‌آید، جنيان می‌توانند متمثل و حتي متجسم و قابل ‌رؤیت شوند و مصاديق فراوانی که در نقل وارد شده است، هم تمثل و هم تجسم جن را اثبات می‌کند. از نظر عقلي نيز با توجه به مادۀ اوليه خلقت جنيان، می‌توان اين موضوع را اثبات کرد.

واژگان کليدي

جن، تمثل، تجسم، نقل، عقل، جسم کثیف، جسم لطیف

 

 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی